صفحه اصلي

ايميل ما

آرشيو مطالب

طراح قالب

 
  مهمان گرامی! به انجمن علمی اصلاح نباتات خوش آمديد! 

منوي اصلي
لينکهاي سريع
 

ساعت
  

لينک دوستان

لوگوي دوستان

انجمن علمی اصلاح نباتات

 

آمار بازديد

»تعداد بازديدها:
»کاربر: Admin



تبليغات





بیماری‎های ویروسی گندم

بیماریهای ویروسی گندم

ویروسها به طور کلی سبب ایجاد علایم واضح و متمایز از سایر علایم بیماری میشوند. معمولیترین علایم، شامل کوتولگی، پنجهزنی زیاد، نواری شدن برگها، کلروز، موزاییک و عقیم شدن و دیگر علایمی میشود که شناسایی آنها خیلی مشکل است. اگر چه شیوع بیماریهای ویروسی در گندم (یا سایر غلات نظیر جو، چاودار و تریتیکاله) به طور غیر مشخص در بسیاری از سالها اتفاق میافتد، ولی ممکن است باعث خسارتهای اقتصادی نیز بشود....


ممکن است در برخی بیماریهای ویروسی، از قبیل موزاییک نواری گندم، نشانههای بیماری به طور کلی پنهان باشد یا در برخی از شرایط آب و هوایی باعث ایجاد اپیدمی شود (به دلیل وجود ناقلهایی که ویروس را به روی گیاهان خودرو حمل میکنند). ویروسها توسط گونههای مختلفی از حشرات، از جمله شته، زنجره و کنه، قابل انتقال هستند و گاهی از طریق قارچ و بذر آلوده و یا از طریق مکانیکی هم انتقال ویروس صورت میگیرد. ویروسها به واسطه علایم بیماری تولید شده، دامنه میزبانی و ناقلها شناسایی میگردند. برای شناسایی صحیح ویروسها توصیه میشود از روشهای آزمایشگاهی پیشرفته، شامل روشهای سرولوژیکی و میکروسکوپ الکترونی، استفاده گردد. کنترل موفق بیماریهای ویروسی وابسته به درک صحیح رابطه میزبان و ناقل، رابطه ویروس و میزبان، و همچنین مشخصات کامل ویروس و زمستانگذرانی و انتقال ویروس است. شناسایی صحیح بیماریهای ویروسی اولین مرحله در ارزیابی و تعیین ماهیت آنها و توانایی کنترل است. از جمله بیماریهای ویروسی مهم عبارتند از: ویروس کوتولگی زرد جو (ناقل شته)، موزاییک خاکزاد (ناقل قارچ)، موزاییک نواری دوکی (ناقل قارچ) و موزاییک نواری گندم ( ناقل کنه).

بیماری کوتولگی زرد جو

این ویروس پراکندگی وسیعی روی غلات دارد. از آنجا که ویروس حتی روی گیاهان علفی هم ایجاد بیماری میکند، منابع ذخیره ویروس بیشتر است. گونههای زیادی از شتهها هم ناقل بیماری هستند. ویروس کوتولگی زرد جو روی بیشتر غلات و گونههای وحشی شایع است و روی گیاهان پهن برگ ایجاد بیماری نمیکند.

علایم

توقف رشد، کوتولگی و زردی از علایم مشخص بیماری است. در گیاهان آلوده ابتدا چندین لکه ایجاد میشود که بسته به شدت بیماری قطرشان متفاوت است. جو و یولاف بیشتر از گندم به این ویروس حساس هستند و روی این میزبانها علایم مشخصتری میتوان دید. گیاهان جو آلوده، اغلب کوتولگی زیاد و زردی روشن روی برگها را از خود بروز میدهند. در یولاف، ویروس سبب قرمزی برگ روی واریتههای حساس میشود که همین رنگ قرمز مایل به قهوهای شدن برگها تشخیص بیماری را آسان میکند. علایم در گندم معمولاً در اواخر بهار قابل مشاهده است. زردی برگها از نوک برگ شروع میشود؛ در حاشیههای برگ امتداد مییابد و در مراحل پیشرفته بیماری تمام برگ را فرا میگیرد. قبل از بلوغ این ویروس سبب میشود نوک برگ پرچم مایل به قرمز شود. گاهی اوقات برگها سبز تیره، بد شکل و خشک میشود؛ سیستم ریشه ضعیف شده و خوشهدهی و پرشدن خوشه هم تحت تأثیر این بیماری قرار میگیرد؛ پنجهزنی کاهش مییابد و گیاهان آلوده به زخمهای زمستان بیشتر حساس میشوند. نشانههای بیماری در هوای سرد بیشتر مشخص است. آلودگیهای پاییزی نسبت به آلودگیهای بهاره سبب کوتولگی بیشتری میشود. علایم بیماری ممکن است با دیگر علایم بیماریهای ویروسی گندم در یک زمان رخ دهد؛ از جمله بیماری موزاییک خاکزاد، موزاییک نوار دوکی و موزاییک نواری گندم که در این موقع ارزیابی و شناسایی بیماری دشوار است.

عامل بیماری

پیکرههای ویروس در سلولهای آبکش متمرکز هستند و پلی هدرال و 21 تا 26 نانومتر قطر دارند. استرینهای ویروس BYDV از نظر سرولوژیکی، بیماریزایی، دامنه میزبانی و اختصاصی بودن ناقل با هم اختلاف دارند. این ویروس از طریق بذر، شیره گیاهی و خاک و دیگر حشرات قابل انتقال نیست.

ناقل

BYDV با بیش از 20 گونه شته منتقل میشود. شته برگ ذرت، شته انگلیسی غلات مهمترین ناقل این بیماری هستند. شتهها به واسطه تغذیه از گیاهان بیمار به مدت 30 دقیقه- اما معمولاً 12 الی 30 ساعت- پس از تغذیه ویروس را کسب کرده و پس از دوره کمون، قابلیت انتقال ویروس به گیاهان سالم را دارند. این ویروس پایا و گردشی است. نشانههای بیماری پس از تلقیح ویروس در 1 تا 3 هفته بعد نمایان میگردند. در آلودگیهای پاییزی علایم بیماری نامشخص است. استرینهای BYDV بر اساس ناقل اختصاصی به 4 گروه تقسیم میشوند:

RMV: از طریق شته Rhopalosiphum maidis منتقل میشود.

RPV : از طریق شته R. padi منتقل میشود.

MAV: از طریق شته Macrosiphum avenae منتقل میشود.

PAV: از طریق R. padi و M.avenae منتقل میشود.

چرخه بیماری

ویروس BYDV در گیاهان یک ساله، چند ساله و در شتههای ناقل، پایدار است. تهها روی علفهای هرز و یا گیاهان خودرو زمستان گذرانی میکنند و در بهار بهصورت حشره بالغ فعال میشوند. بیشتر شتههای بالدار باعث انتشار بیماری میگردند. نگام تغذیه بال شته از بین میرود و انتقال از گیاه به گیاه دیگر به کندی صورت میگیرد. شتهها به کمک باد تا صدها مایل نیز حرکت کنند. آلودگیهای پاییزی در گندم جدیتر است. گیاهان تلقیح شده به طور سیستمیک آلوده شده و ظرف 2 هفته در دمای 20 درجه و همچنین ظرف 4 هفته در دمای 25 درجه علایم بیماری را بروز میدهند، ولی در بالای 30 به هیچ عنوان درجه علایم دیده نمیشود؛ از طرف دیگر دمای خنک برای ظهور علایم ضروری است.

کنترل

اگر چه سطوح بالاتر مقاومت در گندم وجود ندارد، در هر حال تعدادی واریته گندم متحمل به بیماری وجود دارد. در پاییز استفاده از حشرهکشها برای کنترل شتهها در مزارع باعث کاهش وقوع بیماری و افزایش عملکرد محصول میشود. استفاده از حشرهکشها برای کنترل ناقلین باید از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد. در صورت کشت دیرتر در پاییز، به دلیل سردی و خنکی دما، حرکت شته ناقل کند شده و به طور قابل ملاحظهای باعث کاهش بیماری میشود.

ویروس موزاییک نواری گندم (WSMV )

علایم

نشانههای بیماری به صورت کوتولگی و زردی در حاشیه مزارع مشاهده میشود. بیماری به مرور زمان شدت مییابد. این بیماری از بیماری کوتولگی زرد جو مخربتر است. زردی و کوتولگی به تدریج در تمام مزرعه پیشرفت میکند و علایم پژمردگی در گیاهان بیمار واضح و مشخص میشود. پنجهزنی ناقص است و ریشه به طور ضعیف رشد میکند. موزاییک به صورت خطوط سبز روشن تا زرد رنگ است؛ سپس این خطوط توسعه یافته و رگههایی روی برگ ایجاد میکنند. در نهایت تمام برگ زردرنگ میشود. یاهان جوانتر بیشتر به این ویروس آلوده میشوند. تشکیل خوشه به تأخیر افتاده و در آلودگی دیرهنگام نوارهای سبز تیره و روشن روی برگهای پرچم ایجاد و کوتولگی کمتر مشاهده میشود. WSM به واسطه کنه Aceria  tulipae منتقل میشود. پیکرههای ویروس در بیشتر سلولهای برگ به صورت میلهای خمش پذیر 700×15 نانو متر دیده میشود. این ویروس نسبتا بی ثبات است و خالص سازی آن مشکل میباشد. این ویروس به آسانی توسط شیره گیاهی منتقل میشود.

ناقل

کنه Aceria tulipae در طبیعت باعث پخش این ویروس میشود. کنه بینهایت کوچک و طول آن کمتر از 01/0 اینچ است. سیکل زندگی حشره 7 الی 10 روز از تخم تا حشره بالغ کامل میشود؛ بنابراین جمعیت کنه افزایش مییابد. ظاهراً یک حشره بالغ میتواند ظرف 60 روز و تحت شرایط مناسب چندین میلیون کنه تولید کند. اصولاً شکارگرها و شرایط محیطی افزایش جمعیت را محدود میکنند. لارو کنه در مدت چند دقیقه تغذیه از گیاه آلوده ویروس را کسب کرده و حداقل یک هفته توانایی انتقال ویروس به گیاهان سالم را دارد. ویروس در قسمت  نیمه عقبی روده لارو و حشره بالغ قرار میگیرد. ویروس از طریق تخم منتقل نمیشود. کنهها از طریق باد به گیاهان یا مزارع دیگر منتقل میشوند. بعد از قرارگیری روی میزبان مناسب، به سمت برگهای جوان رفته و تغذیه را شروع میکنند. تغذیه کنهها مانع از رشد عادی برگها میشود و در نتیجه لبه برگهای آلوده پیچ میخورند. به همین دلیل به کنه پیچیدگی گندم گفته میشود. جمعیت بالای شتهها باعث وضوح علایم پیچیدگی برگ شده و تشخیص آسان میگردد. در گیاهان بالغ، کنه به سمت خوشههای رسیده حرکت میکند و دانهها قبل از برداشت شکسته میشوند. گاهی کنهها به دانهها چسبیده و از این طریق بقا پیدا میکنند و به گیاهچههای جوان منتقل میگردند.

گیاهان میزبان

کنه برای تلقیح، پیچیدگی برگ بیشتر گندم را ترجیح میدهد. غلات دیگر ( جو، تریتیکاله، چاودار و یولاف) کمتر حساس هستند. گونههای سورگوم از وجود این ویروس ایمن هستند و برای کنه میزبانی بیثبات به شمار میروند. تعدادی از هیبریدهای ذرت نسبت به این ویروس حساس هستند، بنا بر این کنهها از مزارع گندم به مزارع ذرت مهاجرت میکنند. آلودگی ذرت معمولاً ناچیز است. حرکت کنه از مزارع ذرت به مزارع گندم چندان جدی نیست. برخی از علفهای یک ساله تابستانه مانند barnyardgrass، crabgrass، foxtails، witchgrass نسبت به ویروس حساس هستند.

Buffalograss، Smoothbrom و Western wheatgrass از علفهای چند ساله هستند که نسبت به این ویروس مقاوماند، ولی ممکن است جمعیتهای کنه روی این گیاهان بقا یابند.

چرخه بیماری

ویروس و کنه روی گندم، ذرت، ارزن و برخی از علفهای حساس از قبیل buffalograss، crabgrass و  foxtail پایدار میمانند. از بهار تا پاییز، باد باعث پراکندگی کنهها به روی میزبانها میشود؛ از این رو کنه و ویروس روی میزبانهای حساس بقا مییابند. هنگام برداشت، کنهها روی جوانههای سبز یا روی گیاهان خودرو رشد کرده حاصل از بذرهای شکسته بقا مییابند. گندم خودرو منبع مهم نگهداری جمعیتهای کنه است. در آب و هوای گرم جمعیت کنه بالا میرود و در نتیجه تلقیح ویروس هم بیشتر میگردد.

کنترل

برخی از عملیات کشاورزی باعث کاهش منابع اینوکولم ویروس و کنه میشود. از بین بردن گندمهای خودرو باعث کاهش اینوکولم ویروس و فعالیت کنهها میشود. کشت دیر هنگام پاییز سبب کم شدن فعالیت کنه و در نتیجه کاهش بیماری میگردد. بیشتر واریتههای تجاری از نظر حساسیت به ویروس و کنه متفاوت عمل میکنند. برخی ژنهای مقاوم به ویروس و کنه وجود دارد، ولی قابل انتقال به گندم نیست.

ویروس موزاییک خاکزاد گندم

WSBM از اولین بیماریهای شناخته شده روی گندم است که در برخی موارد به نامهای موزاییک زرد، موزاییک سبز و موزاییک شرقی گندم شناخته شده است. خصوصیت منحصر به فرد این بیماری وجود ناقل قارچ برای انتقال ویروس است.

علایم

نشانههای بیماری به صورت موزاییک زرد رنگ تا سبز ملایم روی برگ ظاهر میشود. کوتولگی و رزت اغلب قابل مشاهده است. در مزارع، علایم اغلب به صورت لکهای دیده میشود، ولی ممکن است علایم به طور یکنواخت هم آلوده شوند. نشانههای بیماری در اوایل بهار مشخص است و گرم شدن هوا سبب توسعه کمتر بیماری میشود و علائم پنهان میگردد.

عامل بیماری

پیکره ویروس میلهای انعطافناپذیر به قطر 20 نانومتر و دو طول 160×110 و 300×280 است. میلههای بلندتر به پارتیکلهای ویروس TMV شباهت دارد. در استرینهای مختلف ویروس، قطعات پارتیکل تا اندازهای متفاوت است، اما هر دو میله کوتاه و بلند برای آلودگی ضروری است.

ناقل

در طبیعت روش انتقال ویروس از طریق Polymyxa graminis صورت میگیرد. این قارچ، پارازیت ریشه در بسیاری از گیاهان، از قبیل گندم، محسوب میشود. قارچ از طریق زئوسپور به ریشه، تار کشنده و سلولهای اپیدرمی ریشه نفوذ کرده و ویروس را همراه خود به داخل ریشه حمل میکند. در نتیجه ویروس به داخل بافتهای گیاهی منتشر میشود.

چرخه بیماری

ویروس در خاک به همراه قارچ ناقل بقا مییابد. قارچ، در آب و هوای خنک و مرطوب پاییز و اوایل بهار، ریشههای گندم را آلوده میکند. معمولاً آلودگی بهاره خیلی دیر اتفاق میافتد و تا حدودی توسعه ویروس کاهش مییابد. ویروس و قارچ به واسطه کشت، آبیاری، باد و دیگر فاکتورها از خاکهای آلوده حرکت کرده و به دیگر مزارع میروند.

کنترل

استفاده از ارقام مقاوم، تناوب و تنظیم تاریخ کشت باعث کاهش بیماری میگردد.

ویروس موزاییک زرد گندم (WYMV)

این ویروس به نام ویروس موزاییک نوار دوکی گندم هم معروف است و جزء ویروسهای خاکزاد گندم محسوب میشود. نشانههای بیماری تا حدودی شبیه به بیماری موزاییک خاکزاد گندم است. نشانههای بیماری بیشتر روی برگهای پایینی در اوایل بهار مشهود است. در صورت بالا رفتن دما علایم بیماری پنهان میگردد.

علایم

نشانههای بیماری به صورت رگههای زرد- سبز رنگ در اوایل بهار ظاهر میشود.  نوارهای ایجاد شده روی برگ، منقطع و باریک بوده و به صورت دوک در میآیند. وقتی دمای هوا پایین باشد، نوارها روی برگهای پرچم هم امتداد مییابند و مناطق رنگ پریده به هم پیوسته و نکروز ایجاد میکنند. نوارهای مایل به قرمز در نوک برگ ایجاد و به مرور نکروز میشوند. در گیاهان آلوده پنجهزنی ضعیف بوده و کوتولگی دیده میشود. تولید خوشه و دانه کاهش مییابد، اما وزن دانهها تغییری نمیکند.

عامل بیماری

پیکرههای ویروس به شکل میلهای بوده و به طور معمول 15 تا 18 نانومتر قطر و 200 تا 2000 نانومتر طول دارد. پارتیکلهای نخ مانند نسبتا غیر عادی و بیشتر به طور خوشهای شکل هستند. پارتیکل ویروس اغلب در سلولهای اپیدرمی و پارانشیم برگهای آلوده – که نامتراکم است- دیده میشود؛ در نتیجه جداسازی مشکل است.

ناقل

این ویروس از طریق قارچ Polymyxa graminis به داخل ریشه گندم وارد میشود.

چرخه بیماری

ویروس در غیاب گندم در خاک به سر میبرد و ظاهراً قادر است مدت زیادی همراه قارچ ناقل در خاک به سر ببرد. در پاییز این ویروس از طریق قارچ به ریشه گیاه گندم وارد میشود. آلودگیهای پاییزه خطرناک است، ولی آلودگیهای بهاره چندان مهم نیستد. بیماری، تحت شرایط خنک بهار بیشتر قابل شناسایی و در شرایط گرم بهار کمتر مشهود است.

کنترل

تأخیر در کشت پاییز، بیماری را تا حد قابل توجهی کاهش میدهد. تناوب کشت باعث محدود کردن وقوع بیماری میگردد. استفاده از کود نیتروژندار و کود حیوانی تا حدودی باعث کاهش بیماری میگردد. همچنین در حساسیت ارقام گندم نسبت به این بیماری تنوع زیادی وجود دارد.

کلمات کليدي :

نوشته شده توسط محمدرضا راشدی در ۱۳۸۸/۱٠/۱٥ و ساعت ۸:٤٤ ‎ق.ظ

نظرات () ادامه مطلب

مدیر انجمن



 
کارشناسی ارشد
پروفايل مدير : مهندس محمدرضا راشدی

لوگوي ما
انجمن علمی اصلاح نباتات


نويسندگان همکار

مهندس محمدرضا راشدی


جستجو

  

 

صفحات وبلاگ 

کشت هیدروپونیک نقش باکتری های PGPR در کنترل بیولوژیک و افزایش رشد گیاهان روش ساخت گلخانه موجودات تراریخت یا ترانسژنیک "انواع هورمون‌های گیاهی وکاربرد آنها" اصول ساختمانی یک کمباین خود گردان خواص مادمجان خواص انگور مواد غذایی که از سویا به دست می آیند فن‎آوری هسته‎ای، ابزار مهم در پژوهش‎های کشاورزی توسعه کشاورزی در مناطق نیمه خشک خاکورزی _ ادوات _ سم پاش تأثیرات موثر در فرسایش خاک در گشت گندم دیم معرفی سوپر جاذب ها طلای سبز فناوری‌ زیستی و ‌امنیت‌ غذایی‌ نظام کشاورزی ارگانیک و استاندارد ISO 22006 چند نمونه از گیاهان پوششی اصول شناسایی _ رده بندی و نامگذاری در گیاهان آزمایشگاه خاکشناسی آزمایشگاه شیمی مراحل ترجمه در سلول های پروکاریوتی

 

پشتيباني
                                                      


صفحه اصلي |  پست الکترونيک |  اضافه به علاقه مندي ها | ذخيره صفحه | طراح قالب

 

Powered By persianblog.ir Copyright © 2009 by eslahe-nabatat

Design By : wWw.Theme-Designer.Com