اصلاح نباتات

تاریخچه و سیر تحولی

1.     دوره اول: در این دوره انسان بدونشناختنظام تولید مثل گیاهان، برای اولین بار بهکشت و تولید مصنوعی گیاهان تحت شرایط کنترل شده اقدام نمود. در این دوره انسان ،گیاهان برتر و مطلوب را ذخیره و نگهداری می‌کرد و به این ترتیب عمل انتخاب ناخودآگاه صورت گرفت. با مرور زمان اهلی کردن حیونات نیز آغاز شد بنابراین کشت گیاهانهمراه با اهلی نمودن دامها انجام شد.

2.     دوره دوم: در این دوره انسان به نظامتولید مثل گیاهان پی برد و به آمیزش گونه‌های مختلف گیاهان پرداخت. اما هنوز اصولعلمی ژنتیک کشف نشده بود و تلاقی گونه‌ها بطور تصادفی و به عنوان یک نوع هنر صورتمی‌گرفت.

3.   دوره سوم:  این دوره با آزمایشات دقیقمندل آغاز شد، بعد از کشفقوانین مندل(1900)، اصول علمی اصلاح نباتاتبر اساس قوانین ژنتیک توجیه شد. در این مرحله ، ژنهایی مورد توجه قرار گرفتند کهاثرات زیادی در بیان صفات داشتند مثلژنمربوط به رنگ.

 

اصول ژنتیکی تکامل گیاهان

از نظر علم ژنتیک ، اصلاح نباتات وتکاملنقاط مشترک زیادی دارند. در هر دوحالت نیاز به وجود تنوع گیاهی و انجام انتخاب روی فرمهای مفید می‌باشد. بنابراینتاثیر تکامل بر روی ژنتیک گیاهان از چهار طریق صورت می‌گیرد.

1.     تنوع مندلی:  در حالت طبیعی اغلبموتاسیونهای ژنی ایجاد گیاهان ضعیف می‌کند که در اثر تنازع بقا از بین می‌روند. امادر برخی موارد موجب ایجاد سازش بیشتر با محیط می‌شوند و از این نظر مورد توجه اصلاحکنندگان قرار می‌گیرند و در اثر متراکم شدن چندینموتاسیون ژنی مفید، یک گیاه اهلی ایجادمی‌شود. که این گیاه اهلی در اثر انتخاب طبیعی یا مصنوعی تکثیر پیدا کرده و جایگونه‌های ضعیف قبلی را می‌گیرد.

2.     هیبریداسیون بین گونه‌ای: وقتیگونه‌ها از نظرتاکسونومی(رده بندی) بهم نزدیک باشند، ممکن است تلاقی آنها ایجاد فرمهای باارزشی از نظرکشاورزیرا بنمایند. و اگر این تلاقی بین گونه‌های دور از هم اتفاق افتد به ایناینتروگرسیون گویند که در اکثر مواقع ، گونه تازه ایجاد شده عقیم است یا در نسلهایبعدی گیاهانی بدست می‌آیند که از هر دو گونه پدر و مادری ضعیف‌تر می‌باشند به خاطرهمین تکثیر اینها باروشهایغیر جنسیصورت می‌گیرد.  

3.     اتو پلوئیدی: افزایش تعداددسته‌هایکروموزومیرا در یک گونه ، اتو پلوئیدیگویند. این گیاهان دارای سه یا چندینسری کروموزومند و وقتی باگیاهاندیپلوئیدمقایسه می‌شوند دارای سلولهایبزرگتر با هسته‌های درشت می‌باشند. اما اینها درصورتی که تریپلوئید باشند دارایدرجه تلقیح کمتری هستند و اصولا بذر تولید نمی‌کنندکه در این صورت تکثیر اینها بهواسطه پارتنوکارپی(بکرزایی (صورت می‌گیرد.

4.     آلو پلوئیدی:  زمانی که دو گونه باژنومهای مختلف باهم تلاقی پیدا کنند، و بعد تعداد کروموزومها در فرزندان آنها ، دوبرابر شود الو پلوئیدی انجام شده است. معمولا هیبرید بین دو گون

/ 0 نظر / 11 بازدید