به لیمو

مقدمه

تولید گیاهان دارویی به روش زراعی به دو طریق جنسی و غیر جنسی انجام می‌گیرد که روش تکثیر جنسی در گیاه به لیمو کاشت بذر و روش تکثیر غیرجنسی آ‌ن ازدیاد به وسیله قلمه چوبی می‌باشد (روش غیرجنسی کاربردی‌تر است.) به منظور بالا بردن بازده تولید از نظر کمی(افزایش میزان تولید در واحد سطح) و از نظر کیفی (بالا بردن میزان ماده موثر) تا حد امکان می‌باشد. با توجه به توانهای بالای کشور جهت کاشت و تولید گیاهان دارویی مختلف با مقادیر مناسب ماده موثر، تولید داروهای گیاهی با کیفیت مناسب و مطابق با استانداردهای بین المللی امکان پذیر بوده و گیاه مورد نظر نیز از این قاعده پیروی می‌نماید
گیاه به لیمو که به نام کاشف آن پزشک و گیاهشناس Lippi نامگذاری شده دارای 9/0% تا 5/1% اسانسهای سیترال لیموتن و ژرانیول است که این اسانسها بیشتر ‌در مرکبات نیز وجود دارند. از هر 100 کیلوگرم برگ و سر شاخه تر گیاه به مقدار 510 گرم از اسانهای فوق استخراج می‌گردد و خواص درمانی گیاه شامل برطرف کننده دردهای عصبی، پایین آورنده تب، مقوی معده و ضد تشنج می‌باشد.
 

مواد و روشها

در سال 1376 یک گلدان گیاه به لیمو از موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع به باغ گیاهان دارویی همدان منتقل و نسبت به کشت آن اقدام گردید و در پاییز با تکثیر آن از طریق قلمه خشبی و ریشه‌دار کردن قلمه‌ها در گلخانه تعداد پایه‌ها افزایش داده شد و در سال 1378 با ایجاد مزرعه پایلوت به مساحــت 500 متر مربـع نسبت به کاشت گیاه با فواصل 1- متر و 1-8/0 متر و 1-7/0 متر اقدام و سر چین محصول برداشت گردید که شامل چین بهاره (اواخر خرداد ماه) چین تابستانه (‌نیمه مرداد ماه) و چین پائیزه (اواخر مهر ماه) بود. همچنین در ابتدای آبانماه پس از سر برداری و هرس قوی گیاهان نسبت به پوشش بوته‌ها (طوقه پس از سر برداری و قسمت ریشه) با چهار روش 1- پوشش اطراف بوته با پلاستیک 2- پوشش اطراف بوته با خاکبرگ مخلوط با کود دامی 3- پوشش با مخلوط خاکبرگ و کود دامی و پلاستیک 4- بدون پوشش با شرایط طبیعی منطقه در 3 تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت عملکرد هر دوره به‌صورت وزن تر و خشک ثبت گردید.
 

نتایج و بحث

طی سه سال تکرار طرح به‌صورت مشاهده‌ای و یادداشت‌ برداری در مورد بررسی عملکرد گیاه و پوشش گیاه و پوشش ریشه و طوقه گیاه جهت محافظت از سرمازدگی و یخبندان زمستانه بررسیها نشان داد که در مرحله اول:
1- فواصل کاشت 1- متر و 1-8/0 متر و 1-7/0 متر فاصله ردیف بوته تاثیری در میزان عملکرد در واحد سطح نداشته و برداشت در واحد سطح تقریباً ‌یکسان بود، ولی در فاصله 1- متر بوته‌ها کیفیت محصول بالاتر بود.
2-بیشترین میزان برداشت محصول مربوط به چین اول بود که برابر با 45% کل محصول سالیانه بود ( از 13800 کیلوگرم برگ و سرشاخه تر تولیدی 6200 کیلوگرم) و همچنین این چین بهترین کیفیت را در میان سه بار برداشت سالیانه از لحاظ لطافت و شادابی برگها و سرشاخه‌ها به‌خود اختصاص داد.
3-از معدل 13800 کیلوگرم محصول تر، محصول خشک نهائی برابر 2800 کیلوگرم بود که برابر 21% برداشت محصول تازه می‌باشد.

 1-پایه‌های به لیمو که به‌وسیله خاکبرگ و کود دامی همراه با پلاستیک محافظت شدند 96% در فصل بهار جوانه زدند. (4% تلفات یخبندان).
2-پایه‌های به لیمو که فقط با پلاستیک محافظت می‌شدند 56% در فصل بهار جوانه زدند (44% تلفات یخبندان).
3- پایه‌های به لیمو که توسط خاکبرگ و کود دامی محافظت شده بودند 35% در فصل بهار جوانه زدند.
4-پایه‌های به لیمو بدون پوشش محافظ پس از سربرداری 100% در اثر سرما و یخبندان از بین رفتند و هیچکدام در بهار سال بعد دوباره رشد ننمودند.

/ 0 نظر / 202 بازدید