تکثیر گیاهان هرز

تکثیررویشی

بسیاری از گیاهان هرز ، مانند بعضی از گیاهانتیره گندمیانوپهن‌برگان، یا دارای ساقه زیرزمینی‌اند (غده یا ریزوم) و یا دارای ریشه‌هایی هستند که بطور افقی در خاک قرار می‌گیرند و درفواصل معینی ساقه‌هایی تولید می‌نمایند. گیاه نوپا در این قبیل موارد ممکن است درفاصله چندین ده سانتیمتر از گیاه مادر به حیات خود ادامه دهد. در مبارزه و لگام اینگیاهان قسمتهای زیرزمینی آنها را نباید از نظر دور داشت زیرا پس از نابودی قسمتهایهوایی ، زندگی گیاه با قسمتهای زیرین مجددا آغاز می‌شود، از این رو مبارزه باید بهنحوی صورت گیرد که قسمتهای موجود در خاک در معرض علف‌کش قرار گیرند.

 انواع مهم ساقه‌های زیرزمینی

  • ریزوم‌ها:ریزوم‌ها تا حدودی بهریشه‌های سطحی شباهت دارند ولی داشتن گرهها و همچنین برگهای فلسی موجب تمایز آنهااز ریشه‌های سطحی می‌گردد. علاوه بر آن ساختمان تشریحی ریزوم‌ها مانند ریشه‌هایسطحی نبوده و بدین طریق تشخیص این دو نوع از یکدیگر امکان‌پذیر است. ریزوم‌هامعمولا باریک بوده و بطور افقی در خاک گسترش می‌یابند. یکی از علل گسترش شدیدگیاهانی مانندپیچک صحراییوکنگر صحراییبه طریق رویش ریزوم در اینگیاهان می‌باشد.
  • ساقه کورمی:در گیاهانی که ساقهکورمی دارند ساقه‌های کوتاه ، عمودی و متورم هستند و برگهای هوایی در قسمت بالا وانبوه ریشه‌های نابجا در قسمت پایین قرار دارند. دراویارسلامساقه سوخ مانند آنها از یک قسمتتوسط برگهای واقع در پایین گیاه پوشیده شده است و از قسمت دیگر ، نزدیک به سطح خاک، بوسیله ریزوم به غده‌های زیرزمینی متعددی که زنجیره‌وار بوسیله ریزوم‌ها بهیکدیگر مربوط می‌شوند اتصال می‌یابند.
  • سوخ‌ها:در سوخ‌ها که از ساقه‌هایزیرزمینی محسوب می‌شوند جوانه‌ها در زیرزمین و همراه با فلس‌های متورم و محوریکوتاه قرار دارند. مانند پیاز وحشی و سیر وحشی. این گیاهان هرز وحشی که شباهت زیادیبه پیاز معمولی و یا سیر معمولی دارند بطور قابل ملاحظه‌ای از آنهاکوچکترند. اکثر ریشه‌ها ، ریزوم‌ها ، غده‌ها ، سوخ‌ها ، کورم‌ها مقاوم بهسرمای زمستان بوده و در چند ساله شدن این گیاهان در مناطقی که دارای زمستان سردهستند نقش اساسی دارند. انواع فوق‌الذکر چه به طریق رویش طبیعی و چه به طریق مصنوعیبوسیله انسان و حیوانات قادر به تکثیر هستند. وسایل کشت و زرع که برای آماده کردنزمین در مزارع بکار می‌روند، یکی از عوامل انتشار ریشه‌های خزنده و ساقه‌هایزیرزمینی و خزنده هستند.

تکثیرزایشی

تکثیر جنسی توسط دانه صورت می‌گیرد. ساختمان دانه گیاهانهرز مانند گیاهان دیگر شامل و مواد غذایی است که در آلبومین یا درون لپه‌ها ذخیرهمی‌گردد و غشایی اطراف آنها را می‌پوشاند. اندازه دانه‌های گیاهان هرز یکنواختنبوده و وزن دانه‌ها هم از چند میلی‌گرم تا چند گرم متغیر می‌باشد. تعدادی ازگیاهان بطور موروثی به مقدار زیادی دانه تولید می‌کنند در حالی که تعداد دیگر ذاتااز تولید دانه ناتوانند. در این مورد مثالهایی را می‌توان ذکر کرد: یک گیاهخردل وحشیمولد حدود نیم میلیون دانه و یکچسب یا گاورس مولد حدود 150 هزار دانه و یکتاج خروس سفیدکه به وفور در ایران یافتمی‌شوند مولد حدود 6 تا 10 میلیون دانه می‌باشند.

عوامل موثر در تولید دانه گیاهان

  • شرایط محیطی که گیاهان در آن به رشد و نمو خود ادامه می‌دهند در مقدار تولیددانه بطور موثری دخالت دارند. در این مورد به عنوان مثال می‌توان از گونه شقایقوحشی نام برد. اگر در پایهگل شقایق وحشیبا صفات ژنتیکی مشابه درشرایط مختلف از نظر حاصلخیزی خاک به رشد و نمو خود ادامه دهند ملاحظه می‌شود کهگونه واقع در شرایط نامساعد فقط یک کپسول که حاوی چهار دانه دست تولید می‌نماید، درحالی که از گیاه دیگر در شرایط مناسب 400 کپسول که هر کدام بیش از 2000 دانه‌رستتولید می‌گردد.
  • اثر علف‌کشها یامواد تنظیم کننده نمودرون گیاهان ، ممکن است موجبافزایش یا کاهش تولید دانه شود. این اثرات به نوع ماده شیمیایی ، مقدار مواد مصرفی، نوع گونه گیاهی ، مرحله نمو و زمان استفاده از مواد شیمیایی بستگی دارد. موادشیمیایی یا مواد تنظیم کننده نمو پس از مصرف در روی گیاهان به مناطق فعال گیاهانتقال می‌یابند. در گیاهان جوان که بافتها و اندامها دارای نموی سریع هستند، موادشیمیایی به سهولت در پیکر گیاه جابجا می‌شوند .ولی در گیاهان بالغ که نموطولی در دو انتهای گیاه یعنی ساقعه و ریشه متمرکز می‌باشد مواد شیمیایی فقط در دومنطقه انتهایی جمع می‌گردند، اگر در زمان مصرف علف‌کش در سیستم انتهایی گیاه درمراحله پیدایش جوانه‌های گل باشد مواد شیماییی به این نقطه منتقل می‌گردند و درچنین مرحله‌ای که جوانه گل در فعالیت حیاتی شدید می‌باشد، گیاه‌کشها همراههیدراتهای کربن،پروتئینها و سایر مواد که در تشکیل گل نقش موثر دارند در طول گیاه به حرکت درآمده و به شدت بهسلولهای مریستمی سازنده قطعات مختلف گل یا به سلولهای جوانه گل که در آغاز شکوفاییو یا قبل از گل کردن هستند صدمه می‌زنند. در صورتی که مواد شیمیایی چند روز یا چندهفته زودتر یا دیرتر از زمان پیدایش نخستین آثار جوانه‌های گل استعمال می‌شوند بهگلو میوه‌ها کمتر آسیب می‌رسانند، زیرا درآن زمان محل فعالیت نموی در نقطه دیگری از گیاه قرار دارد.
    اگر گیاه‌کشهازمانی زودتر از شکوفایی گل مصرف شوند در کاهش مقدار دانه‌ها بسیار موثر خواهند بود. استعمال و پاشیدن گیاه‌کش شیمیایی 2 - 4 - D روی گندم در مرحله دانه بستن موجباتلاف 30 تا 50 درصد محصول می‌گردد، در حالی که ظاهرا به نظر می‌رسد که برگها وساقه‌ها تحت تاثیر این گیاه‌کش قرار نگرفته‌اند. همچنین سمپاش خردل‌ها با گیاه‌کش 2- 4 - D در مراحل آخر شکوفایی گل یا قبل از تشکیل خورحین موجب کاهش حدودی 50 درصدمحصول می‌گردد، دانه‌های حاصل از چنین گیاهانی که قادر به ادامه حیات می‌باشند درحدود 2 درصد است، در حالی که 68 درصد دانه‌های حاصل از گیاهان شاهد به خوبی قادر بهادامه نمو طبیعی خود هستند.
/ 0 نظر / 37 بازدید