مبدا و منشا علفهای هرز و انواع آن

بدین ترتیب قسمت اعظم علفهای هرز نواحی معتدل گونه‌هایی هستند که درمناطق ایجاد شده به علت یخبندانها ، گسترش یافته‌اند. کشاورزی یکی دیگر از عواملمهمی است که در سطح وسیع‌تر به شیوه‌ای سریع‌تر از یخبندانها ، موجب آشفتگی ودگرگونی محیط شده است.

بسیاری از گیاهان که امروزه علفهای هرز را تشکیلمی‌دهد قبل از زندگی روستانشینی و آغاز کشاورزی وجود نداشته‌اند و احتمالا همراه باگیاهان زراعی بوجود آمده‌اند، چنانکه در بعضی موارد از اجداد و نیاکان واقعیواریته‌های کشت شده به شمار می‌آیند. بدین معنی که بعضی از گیاهان زراعی امروز ،ممکن است حاصل تغییر و تکامل علفهای هرز باشند.

 سیر تحولی علفهای هرز

علفهای هرز ممکن است به دو طریق زیر بوجود آمدهباشند:

  • گونه‌های وحشی که به مرور زمان طولانی خود را با محیطهایی که دگرگونیهای طبیعیو غیر طبیعی داشته‌اند سازش داده‌اند.
  • گونه یا واریته‌های جدیدی که در خلال توسعه و گسترش کشاورزی ظاهر شده‌اند.

  تقسیم بندی علفهای هرز: علفهای هرز اجباری

بسیاری از علفهای هرز هرگز به صورت وحشی وجود ندارند،زیرا ممکن است که در خلال توسعه و گسترش کشاورزی ظاهر شوند. بنابراین فقط در میانگیاهان زراعی که بشر در رویش و پرورش آنها دخالت دارد می‌رویند. این قبیل علفهایهرز را علفهای هرز اجباری می‌نامند. شاملپیچک صحرایی،تربچه وحشیهستند. مبدا چنین گیاهانی تاکنونشناخته نشده است ولی به برخی از گیاهان زراعی شباهت دارند.

علفهای هرز اختیاری

علفهای هرز اختیاری گیاهانی هستنتد که هم بطور وحشی وهم محیطهایی که دست بشر در آنها دخالت دارد، می‌رویند. گونه گل عقربی و گونه‌هایمختلفپیاز و ماشک نمونه‌هایاز علفهای هرز اختیاری هستند.

چرا علف هرز داریم؟

انسان در بعضی مناطق مجبور شده است که کار کشاورزی خودرا با شرایط اقلیمی منطقه سازش دهد. از این رو در بعضی مناطق یا نوارهای جغرافیاییما فقط محصولات معینی ، نظیرذرت ،گندم ،برنج و میوه کشتمی‌شوند. توانایی سازگاری و تطابق گیاهان زراعی با محیط غالبا کمتر از گونه‌هایبدمی بوده است. از اینرو جای تردید است که گیاهان زراعی بتوانند بدون کمک و دخالتانسان ، مدت زیادی در یک محیط دوام آورند.

زیرا علفهای هرز که سازش بیشتریبا محیط دارند به سرعت رشد کرده تمام مزارع را اشغال می‌کنند و موجب از بین رفتنگیاهان زراعی می‌گردند. بنابراین یکی از علل تسلط علفهای هرز به گیاهان زراعی سازشکم گیاهان اخیر با محیط است. بعضی از روشهای کشاورزی نوین ، زمینه گسترش و نفوذعلفهای هرز را بیشتر فراهم می‌سازند بدین صورت که:

  • کاشت خطی گیاهان زراعی سبب می‌شود که در فواصل باقی مانده و بدون گیاه ، محیطیمناسب برای اجتماع و نفوذ گونه‌های دیگر گیاهی باشد.
  • غالبا در مزارعی که حفظ گیاه زراعی خاصی کشت می‌گردد گیاه زراعی که آنطور کهباید و شاید موفق به بهره برداری کامل از امکانات کشت نمی‌شود. در این مواردمی‌توان گفت که هر گیاهی دارای سیستم ریشه‌ای خاص است که فقط قادر به بهره داری ازآب و مواد غذایی موجود در طبقه معین از خاک می‌باشد مثلا گندم دارایریشه افشانبوده و مواد غذایی مواد را ازطبقات سطحی زمین بدست می‌آورد در صورتی که کاهو و هویج با دارا بودنریشه راستاز قسمت عمق خاک مواد غذایی لازمرا تهیه می‌کنند. ضمنا کوتاه بودن دوره نمو و گسترش کم و محدود ریشه‌ها دربعضی از گیاهان زراعی نیز از عوامل دیگری هستند که بهره برداری از امکانات زمین وکشت را دچار اشکال می‌سازند و چه بسا همین موضوع موجب کندی نمو برگها شده و درنتیجه گیاه نتواند از آفتابی که در دسترس دارد به اندازه کافی استفاده نماید. درچنینی حالاتی علفهای هرز قادرند به راحتی از این منبع استفاده نماید. بعضی ازعلفهای هرز رشد و نموی همانند گیاهان زراعی دارند.

بطوری که دانه‌های آنهاهمزمان بادانه‌های گیاهان زراعیمی‌رسند و درومی‌شوند و در موقع کشت نیز همراه با آنها کاشته می‌شوند، مانند بعضی واریته‌های نیکه در زراعتهای گیاهان زراعی مانند ذرت ، قیاق ، می‌رویند و نظیر آنها رشد کرده وسنبله‌هایشان همزمان با آنها می‌رسد. در حالی که دوره خواب و قابلیت شکنندگی ساقهاین علفهای هرز بیش از قیاق است.

با توجه به اینکه هر گیاه به نوبه خود از ساحختار پیچیده و شگفتآوری تشکیل شده است که در آن هزاران فرایند حیاتی با نظم و ترتیب معین به انجاموظیفه مشغولند بایستی این ساختارها و فرایند در بومهای کشاورزی مربوطه به خوبیشناخته شوند و نقاط حساس و متمایز کننده آنها نیز ، از نظر مقایسه بین گیاهان زراعیو علف های هرز وابسته ، به خوبی مشخص شود فقط در این صورت است که می‌توان زمینه‌هایکنترل و مهار علف‌های هرز را فراهم کرد و به گیاهان زراعی مورد علاقه فرصت رشد وبالندگی بخشید.

 

/ 0 نظر / 56 بازدید