گل گاو زبان

گل گاو زبان

یکیاز عجایب سلسله کوه های البرز که قله عظیمی چون دماوند دارد، پرورش چندین نوع گیاهدارویی است که اثر درمانی زیادی دارند و منحصراً در دامنه های این کوه به عمل میآیند و در کوه های دیگر اثری از آنها نیست. چندی پیش جراید ایران از یکی از اینگیاهان سخن گفته و اثرات سحرآمیز آن را بیان داشتند و نوشتند که کارشناسان خارجیبذر این گیاه را به کشورهای دیگر برده اند، ولی با کوشش فراوان نتوانسته اند آن رابه عمل آورند، زیرا این گیاه فقط در زادگاه اولیه خود سبز می شود.

هرچند در کتب قدیم به گل گاوزبان " لسان الثور" می گویند، ولی در واقع نام دیگریندارد. اسم فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، ترکی و غیره هم ندارد، چون در هیچ نقطه ای اززمین جز دامنه کوه های البرز به عمل نمی آید و با گیاه دیگری که در آذربایجان وشهرهای دیگر ایران و کشورهای دیگر می روید و به غلط به گاوزبان مشهور شده است،نسبتی ندارد. برای اینکه این اشتباه که حدود چند قرن است پزشکان و دارو سازان راگمراه کرده است، از بین برود این را "گل گاوزبان" و دیگری را "گیاه گاوزبان" بنامید. این دو گیاه متفاوت هستند، تنها گل هایشان کمی به هم شبیه است، هیچگونهخواص مشترکی ندارند و از نظر منافع طبی با هم متضاد می‌‌باشند. گل های "گل گاوزبان" درشت تر از گل های"گیاه گاوزبان" است.

"گلگاوزبان" در ایران، و "گیاه گاوزبان" در اروپا و امریکا شهرت زیادی دارند. پزشکانسنتی ایران در معالجه بسیاری از امراض از "گل گاوزبان" استفاده می کردند و نتیجه میگرفتند. پزشکان جدید هم خواص "گل گاوزبان" را می دانستند و برای دسته ای دیگر ازامراض تجویز می نمودند و چون عطاران فرقی بین "گل گاوزبان" و "گیاه گاوزبان" قایلنبودند، آنها را به جای هم می دادند، و به همین جهت معالجه آنها نتیجه نمی داد ومحققین از اینکه خواص و منافع این گیاه از بین رفته است در تعجب بودند.

یکیاز مترجمین، تمام فواید "گیاه گاوزبان" راترجمه کرده و به "گل گاوزبان" نسبت داده،سپس پرسیده است: چرا ایرانیان فقط از گل گاوزبان استفاده می کنند؟... به برگ وسرشاخه های آن توجهی ندارند، در جواب ایشان باید بگوییم که گل گاوزبان، فقط گلشفواید طبی دارد، زیرا گیاهی که  فرنگی ها به او "بوراش" می گویند گل گاوزباننیست.

صاحبکتاب "تحفه" در شرح گاوزبان چنین می نویسد: گل گاوزبان لاجوردی و شبیه گل انار بودهو تخم آن مستدیر( حلقوی شکل )  و لعابی است و در کوه های دارالمرز(البرز) بسیارزیاد یافت می شود. گیاه دیگری که در اصفهان و بعضی از بلاد، گاوزبان می دانند "مرماخوز" است که گل آن لاجوردی و کوچک و مدور است. ("مر" نام قبیله ای از ساکنانشمال افریقاست که بذر چند گیاه دارویی را که یکی از آنها گیاه گاو زبان است بهاسپانیا برده  و در آنجا پرورش داد و استعمال آنها را در طب معمول داشته‌‌اند. اینگیاهان به اسامی مختلف مرماتوس، مرماهوس، مرمازا در کتب طبی قدیم وارد شده و خواصآنها تحقیق گردیده است.) بعد از جنگ های صلیبی گیاه گاوزبان را از اسپانیا به اروپاآوردند و در آنجا کاشتند و چون در کتاب قانون ابو علی سینا از گل گاوزبان زیادتعریف شده بود و این کتاب نیز در مورد قبول و استناد استادان پزشکی اروپا بود، بههمین جهت مورد توجه واقع گردید، ولی متاسفانه گیاه گاوزبان هیچ یک از خواص گلگاوزبان اصلی را نداشته و در عوض منافع دیگری داشت که کم کم محققین اروپایی به آنپی بردند. از جمله معلوم شد که سرشاخه، گل و برگ این گیاه دارای مقداری شوره بوده،عرق وادرار را زیاد می کند. در صورتی که در کتب طبی ایرانیان که در دانشگاه هایاروپا تدریس می شد، چنین خواصی را به او نسبت نداده بودند.

حالاجازه فرمایید این دو گیاه را به طور جداگانه معرفی کرده و منافع آنها را شرحدهیم:

گلگاوزبان اصلی

اینگیاه به طور خودرو، منحصراً در دامنه ی کوه های البرز به عمل می آید و تاکنون اهلینشده و قابل کشت نیست.

- مقوی روح و اعضای رئیسه بدن بوده، حواس پنجگانه یا بهتر بگویم، حواس هجده گانه آدمیرا تقویت می کند.

- شکم را نرم و کیسه صفرا را باز می کند، اخلاط سوخته سوداوی را از معده خارج و عوارضآن را از بین می برد.

- جوشانده آن همراه با داروهای دیگر جهت سرسام(مننژیت)، برسام(ورم حجاب حاجز)،مالیخولیا، جنون و رفع حواسپرتی مفید می باشد.

- جوشانده آن نشاط آور بوده، رنگ رخسار را باز می کند.

- سینه را نرم می کند، تنگی نفس و درد گلو را شفا می دهد.

- دلهره و وحشت را از بین می برد و غم و غصه را کم می کند و برای کسانی که با خود حرفمی زنند سودمند می باشد.

- جوشانده آن با عسل جهت تنگی نفس تجویز شده است.

- جویدن برگ تازه آن جهت درمان جوش های چرکی دهان اطفال، برفک، سستی بیخ دندان و رفعحرارت دهان نافع است. مقدار خوراک گل آن دو مثقال تا پنج مثقال می باشد.

- عرق گل گاوزبان جهت امراض سوداوی، وسواس و خفقان مفید است.

- دارای منیزیم بوده و از سرطان پیشگیری می کند.

- تحقیقات جدید بیانگر این مطلب هستند که عصاره آبی گل گاوزبان دارویی مؤثر و بی‌خطربرای درمان بیماران مبتلاء به اختلال وسواسی اجباری می باشد.

- گل گاوزبان دارای موسیلاژ به میزان ?-? درصد، فلاونوئید 15/0درصد و آنتوسیانین باآگلیکون دلفینیدین و سیانیدین به میزان 34/13 درصد و به مقدار ناچیز آلکالوئید ازدسته پیرولیزیدین است.

- گل مرغوب گلی است که دارای دم سفید و گلبرگ های بنفش باشد. برگ های تازه گل گاوزباندارای مقدار زیادی ویتامین C می باشد.

*پساین گیاه دارای شوره نیست، عرق و ادرار را زیاد نمی کند.

/ 0 نظر / 75 بازدید