گیاه گلرنگ

این گیاه برگهای دندانه دار با دندانه های منتهی به خارهای ظریف و نوک تیز دارد شکل ظاهری پهنک برگ آن که از طرفی عاری از تار و از طرف دیگر دارای شبکه ای از رگبرگهای کاملاً برجسته در سطح تحتانی است ، بهترین وسیله تشخیص این گیاه می باشد. از اختصاصات آن اینست که کاپیتولهائی منفرد و محصور در براکته هائی با ظاهر برگ مانند دارد. کناره براکته های مذکور نیز مانند برگ گیاه دارای خارهای ظریف و گاهی نیز در بعضی از فرم های پرورش یافته عاری از آن است گلهای آن عموماً لوله ای و دارای رنگ زرد مایل به قرمز است ولی تدریجاً زرد نارنجی می شود میوه اش بصورت فندقه‏ سفید رنگ و دارای دسته تار نازک در قسمت انتهایی است.

ترکیبات شیمیایی

گل‌های لوله‌ای این گیاه دارای ماده‌ای قرمز رنگ به نام کارتامین به انگلیسی:( Carthamine)‏ می‌باشد که در آب به مقدار کم حل می‌شود ولی در الکل محلول است. کارتامین به علت رنگ زیبایی که دارد در رنگرزی به کار می‌رود . ماده زرد رنگی نیز در گل این گیاه وجود دارد که سفلاوریلو safflower yellow خوانده می‌شود.

میوه گلرنگ دارای پروتئین و حدود ۶۰٪ روغن است که اگر به طریقه فشار سرد به دست آید روغن خوبی برای تغذیه‌است . این روغن حدود ۷٪ اسیدهای چرب اشباع شده ، ۲۰٪ اسید اولئیک ، ۶۵ ٪ اسید لینولئیک و ۵٪ اسید لینولنیک دارد . روغن این دانه اگر هیدروژنه شود مارگارین مرغوب ، فاقد بو و طعم از آن بدست می آید . اثر خشک شونده قوی دارد.

این روغن دارای چربی‌های اشباع‌نشده فراوان است. کسانی که چربی خون بالایی دارند در آشپزی از این روغن استفاده می‌کنند.

در نقاشی برای رنگ کاری های روشن و سفید بسیار خوب است زیرا در اثر کهنه شدن رنگ زرد پیدا نمی کند.

گل‌های این گیاه را برای رنگین کردن خوراکی‌ها بویژه کلوچه) ایشلی کوکه) بکار می‌برند.

صورت دارویی

  1. جوشانده : مقدار ۲۰ گرم گل و میوه این گیاه را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید به آرامی بجوشد تا حجم آن به سوم حجم اولیه برسد . سپس آن را صاف کنید . مقدار آن یک فنجان سه بار در روز است . این جوشانده اثر مسلهی دارد .
  2. روغن : روغن گلرنگبه انگلیسی:( safflower oil)‏ را می‌توان از فروشگاه‌های غذای سالم (به انگلیسی: Health food)‏ خریداری کرد.

نیاز اکولوژیکی


گلرنگ گیاهی بلند روز است و در طول رویش به هوای گرم و تابش نور مناسب نیاز دارد. بذور معمولاً در دمای 8 تا 10 درجه سانتی گراد رویش پیدا می کنند. ولی دمای مطلوب برای جوانه زنی 18 تا 20 درجه سانتی گراد است. این گیاه به سرمای طولانی و سخت حساسیت نشان می دهد. بطوریکه برگها در دمای(2-) درجه سانتی گراد دچار سرمازدگی شده و گیاه خشک می شود. گلرنگ در درجه حرارتهای نزدیک به صفر زنده می ماند ولی رویش آن به کندی صورت می گیرد. در این شرایط گیاه تنها رشد رویشی (تولید ساقه ها و انشعابهای جدید) خواهد داشت.
این گیاه را باید در مناطق گرم و خاکهای مناسب با ضخامت زیاد سطح الارض کشت کرد اگر چه گلرنگ در هر نوع خاکی قادر به رویش است ولی خاکهای عمیق و دارای بافت متوسط را ترجیح می دهد. خاکهای تهی از مواد غذایی و همچنین خاکهایی که آب را در خود نگه می دارند برای گلرنگ مناسب نمی باشند.

خواص طبی

گلرنگ از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است .

  1. خاصیت مسهلی دارد .
  2. مسکن است.
  3. تنظیم کنندهٔ پریود است .
  4. بلغم را خارج می‌سازد .
  5. تقویت کنندهٔ اعصاب است .
  6. برای رفع درد آرتروز و رماتیسم، محل‌های درد را با روغن گلرنگ ماساژ دهید .
  7. استفاده از روغن گلرنگ در غذاها، کلسترول را پایین می‌آورد .
  8. در برطرف کردن تصلب شرائین مفید است .
  9. تقویت کنندهٔ عمومی بدن است .
  10. دردها و ناراحتی‌های قبل از عادت ماهانه را برطرف می‌کند .
  11. داروی مفیدی برای رفع فلج‌های ناگهانی است که بر اثر سکته پیش می‌آید .
  12. مقوی نیروی جنسی و زیاد کنندهٔ اسپرم است .
  13. آب آوردگی را بر طرف می‌کند .
  14. خلط آور است و در برطرف کردن بیماری‌های ریوی مانند ذات الریه موثر است .
  15. برای معالجهٔ یرقان مفید می‌باشد .
  16. استفراق خونی را مدارا می‌کند .
  17. از گلهای آن می‌توان به جای زعفران برای رنگین کردن برنج استفاده کرد.
  18. خاصیت ضد تورمی دارد .
  19. معرق است .


آماده سازی خاک


بلافاصله پس از برداشت محصول قبل در اوایل پائیز شخم به زمین زده می شود و سپس 35 تا 40 کیلوگرم در هکتار ازت، 40 تا 60 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و 50 تا 70 کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس به خاک افزوده با انجام دیسکی مناسب کلوخه ها را خرد کرده و بقایای علفهای هرز را نیز از بین می برند. بهتر است کمی قبل از کشت مقدار 20 تا 25 کیلوگرم در هکتار ازت به خاک زمینهای فاقد ازت اضافه شود.اواخر زمستان زمین را تسطیح و بستر خاک را برای کشت آماده می کنند.

تاریخ و فواصل کاشت


گلرنگ را می توان با هر گیاهی به تناوب کشت کرد. چون پتاسیم نقش عمده ای در افزایش مواد موثره گلرنگ دارد بهتر است با گیاهانی که سبب کاهش پتاسیم خاک می شوند به تناوب کشت نگردد. گلرنگ را می توان دو سال متوالی در یک زمین کاشت اما باید در سال سوم و چهارم با گیاهان مناسب نظیر هویج و شبدر به تناوب کشت شود. بعد از آن زمین را به مدت یک برچه صورت آیش نگه داشت و سپس گلرنگ را مجدداً در آن کشت کرد.
زمان کاشت بستگی به شرایط اقلیمی محل رویش دارد. گلرنگ در مناطق گرمسیر به عنوان یک محصول پائیزه کشت می شود ولی در مناطق سرد آنرا به صورت بهاره کشت می کنند. زمان مناسب برای کشت پائیزه گلرنگ مهر – آبان و برای کشت بهاره آن اوایل اردیبهشت خواهد بود و فاصله ردیفهای کاشت بین 40 تا 50 سانتی متر و فاصله دو بوته روی ردیف کاشت 15 تا 20 سانتی متر است. عمق بذر گلرنگ در موقع کاشت متفاوت است و بستگی به بافت خاک دارد. عمق بذر در خاکهای سبک شنی 4 تا 6 و در خاکهای سنگین 3 تا 4 سانتی متر باید باشد. در هر هکتار به 18 تا 20 کیلو گرم بذر با کیفیت مطلوب نیاز است.

کاشت


کشت گلرنگ به وسیله بذر کار غلات به صورت ردیفی با فاصله ردیف بین 40 تا 50 سانتی متر و فاصله دو بوته روی ردیف کاشت 15 تا 20 سانتی متر صورت می گیرد. هنگام کاشت باید دقت نمود بذور در سطح خاک قرار نگیرند. زیرا ممکن است بعد از مدت کوتاهی طعمه پرندگان شوند. تراکم 150 الی 160 هزار بوته در هکتار مناسب است بلافاصله پس از کاشت بذر باید آبیاری مناسبی انجام گیرد.

داشت


بذور در شرایط مناسب پس از 6 تا 8 روز رویش پیدا می کنند. چنانچه پس از بارندگی سطح زمین سفت شود و خاک سله ببندد باید خاک بین ردیف ها و گیاهان را بر گردان و به اصطلاح سله شکنی نمود. برای این منظور می توان از چنگک گردان (روتاری) یا کولتیواتور استفاده نمود. باید دقت نمود که عمق کولتیواتور نباید زیاد باشد.عمل سله شکنی جهت تسریع در تهویه خاک باید 1 تا 2 بار در طول رویش گیاه انجام گیرد. یک بار وقتی که گیاهان کوچک هستند (در مرحله 4 تا 5 برگی) و بار دیگر قبل از اینکه فاصله ردیفها بر اثر رویش گیاهان مسدود شود.چنانچه تراکم بوته ها در ردیف کاشت زیاد باشد باید آنها را تنک کرد. اگر فاصله بوته ها در طول ردیف زیادتر از معمول (15 تا 20 سانتی متر) باشد رویشی گیاه سریع می شود در حالیکه رشد زایشی آنها کاهش می یابد و گیاه تعداد کمی گل خواهد داد. در این صورت عملکرد محصول کاهش می یابد. در طول رشد رویش گیاهان باید 1 تا 4 مرتبه علفهای هرز را وجین کرد. برای مبارزه با علفهای هرز می توان از علف کش های فلوبالکس (flubalex) به مقدار 5/3 تا 5/4 لیتر در هکتار و مالون به مقدار 3 تا 5/3 کیلوگرم در هکتار استفاده نمود.

از آفات دیگر حشره گلرنگ(Acanthiophilus helranthi) است که برای مبارزه با آن می توان از پریمور ((pirimor استفاده نمود. همچنین از دیگر آفات قارچ عامل پوسیدگی ریشه گلرنگ (Alternaria carthmin)و(VERTICILIUM DAHIE) و بیماری بوته میری گلرنگ (puccinia carthami) می باشد.

برداشت


مواد موءثره گیاه در گلهای آن وجود دارند. وقتی گلچه های لوله ای کاملاً باز شودن حاوی حداکثر مقدار ماده موثر خواهند بود گلچه ها در این مرحله قرمز رنگ می باشند گل دهی معمولاً 5/1 تا 2 ماه بطول می انجامد. چون گلها همه در یک زمان نمی رسند. زمان کافی برای برداشت آنها وجود خواهد داشت بطوریکه هر سه تا چهار روز گلهای کاملاً رسیده را برداشت می کنند. برداشت گلها با دست صورت می گیرد. که باید سریعاً خشک نمود. برای خشک کردن آنها را در سایه و در صورت زیاد بودن با خشک کن های الکتریکی در دمای 50 تا 60 درجه سانتی گراد خشک می کنند. عملکرد گل تازه بین 600 تا 700 کیلوگرم در هکتار می باشد که از آن 120 تا 150 کیلوگرم گل خشک تولید می شود. پس از جمع آوری گلها ، میوه ها(دانه ها) باقی می مانند. پس از اینکه سه چهارم کل میوه ها رسیدند آنها را برداشت می نمایند.

محصول را در سطوح کوچک با داس برداشت می کنند و دانه ها را با خرمن کوب جدا می سازند در سطح وسیع جمع آوری بذر با ماشین انجام می گیرد. عملکرد بذر تحت تاثیر شرایط اقلیمی محل رویش متفاوت و بین 1/1 تا 6/2 تن در هکتار می باشد.

 منشاء و اهمیت گیاه گلرنگ:

گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) گیاهی یک­ساله و از خانواده مرکبان (Asteraceae) است. این گیاه بومی قسمت­هایی از آسیا، خاورمیانه و آفریقا است که در گذشته برای استفاده از گل­هایش که خود جهت تهیه رنگ برای مواد غذایی و البسه به کار می­رفت، کشت می­شده است. امروزه این گیاه بیشتر برای استخراج روغن از دانه آن کشت می­شود (آلیاری و شکاری، 1379؛ ناصری، 1375). ارقام گلرنگ بر اساس کیفیت روغن به دو گروه تقسیم می­شوند.

دسته اول شامل ارقام دارای روغن با میزان اسید اولئیک بالا که در دمای زیاد پایدار می­باشند و پس از سرخ­کردن بوی نامطبوع تولید نمی­کند و در مصارف آشپزی به کار می­رود (احمدی، 1371). دسته دوم، ارقام با اسید لینولئیک بالا می­باشند که روغن آن­ها در برابر دمای بالا ناپایدار است. ارقامی که اسید اولئیک و اسیدهای چرب غیر اشباع کمی داشته باشند از نظر تجاری بیشتر مورد توجه قرار می­گیرند (خواجه پور، 1383). گلبرگ­های این گیاه نیز استفاده­های دارویی دارند و می­توانند به عنوان یک محرک برای جریان خون، بی­حالی و هم چنین بهبود شکستگی­ها، ضربه­ها و کشیدگی­ها مورد استفاده قرار گیرند. باقیمانده دانه گلرنگ پس از استخراج روغن، کنجاله نامیده می­شود. کنجاله گلرنگ حدود 23 درصد پروتئین و 35 درصد فیبر دارد و به عنوان مکمل پروتئین در تغذیه دام و طیور استفاده میشود (احمدی، 1371).

  خصوصیات گیاهی

گلرنگ گیاهی است که به صورت بوته­ای استوار رشد می­کند. ارتفاع بوته به 60 الی 150 سانتی­متر می­رسد و طول دوره رشد آن بسته به رقم، طول فصل رشد مؤثر و سایر عوامل محیطی از 120 تا 180 روز می­باشد. گلرنگ دارای ریشه مستقیم، توسعه یافته و قوی با ریشه­های جانبی زیاد است که می­تواند تا عمق 3 متری در خاک­های نفوذ پذیر رشد کند و رطوبت و مواد غذایی خاک را تا این عمق جذب نماید. (خواجه پور، 1383). برگ­های گلرنگ بیضی شکل، بدون دمبرگ، بدون کرک و به رنگ سبز تیره بوده و با آرایش مارپیچی روی ساقه قرار دارند. شکل برگ ­در قسمت­های مختلف ساقه متفاوت است به­طوری­که بزرگ­ترین برگ­ها در وسط ساقه اصلی ظاهر می­شود و برگ­های بخش تحتانی گلرنگ ساده و بدون خار و برگ­های فوقانی بوته ممکن است از بدون خار تا پرخار تیغی باشد. صفت خاردار بودن برگ از شرایط محیطی تاثیر نمی­پذیرد. اندازه برگ­ها بسته به رقم معمولا دارای طول 10 تا 15 سانتی­متر و عرض5 تا 2/5 سانتی­متر می­باشد. حاشیه برگ­ها به اشکال مختلفی نظیر مضرس، بدون بریدگی، با بریدگی عمیق و ناقص دیده می­شود (احمدی، 1371).

انتهای آزاد ساقه اصلی و ساقه­های فرعی گلرنگ به یک گل­آذین ختم می­شود. در نتیجه گلرنگ در زمره گیاهان رشد محدود یا گل­انتهایی قرار می­گیرد. گل­آذین گلرنگ طبق نامیده می­شود و از نوع کلاپرک است (میرزاخانی و همکاران، 1381). تراکم بوته روی تعداد طبق و اندازه آن­ها تاثیر می­گذارد و معمولا تراکم­های کمتر در زراعت گلرنگ باعث ایجاد طبق­های گل بیشتر و بزرگ­تر می­شوند. هر طبق 5/1تا 5/3 سانتی­متر قطر دارد و از گلچه­های متعدد تشکیل شده است، که روی یک نهنج نسبتا هموار و مدور به صورت نزدیک به هم مجتمع شده­اند. تعداد گلچه­ها بسته به واریته و شرایط محیطی بین 20 تا 180 عدد متغیر است و هر گل می­تواند مولد یک دانه باشد (خواجه پور، 1383). گلدهی در هنگام صبح اتفاق می­افتد. گلدهی یک طبق ظرف 3 تا 5 روز تکمیل می­شود ولی طول دوره گلدهی در هر بوته و در هر مزرعه زیاد است و از 10 تا 40 روز به طول می­انجامد. رنگ گل می­تواند از زرد مایل به سفید تا قرمز پرتغالی تغییر کند که معمول­ترین رنگ آن زرد تیره است (احمدی، 1371). میوه گلرنگ از نظر گیاه­شناسی آکن یا فندقه[1] نامیده می­شود. دانه از نظر شکلی شبیه یک دانه کوچک آفتابگردان است ولی پوسته آن فیبر بیشتری داشته و ضخیم­تر است. دانه به رنگ­های سیاه، زرد، سفید یا کرمی با سطح خارجی صاف دیده می­شود. دانه­ها معمولا فاقد زواید کرکی هستند اما روی بعضی از دانه­ها که در مرکز طبق قرار دارند ممکن است زواید کرکی وجود داشته باشد. ذخیره روغن در لپه­ها انجام می­شود. وزن هزار دانه گلرنگ از 35 تا 50 گرم متغیر است. دانه گلرنگ دارای 30 تا 64 درصد پوسته و 12 تا 22 درصد پروتئین می­باشد (خواجه پور، 1383).

 سازگاری

گلرنگ از عرض جغرافیایی 40 درجه جنوبی تا بیش از 50 درجه شمالی و از ارتفاع صفر تا نزدیک به 3000 متر از سطح دریا و بسته به عرض جغرافیایی کاشت می­شود. در دشت­های ایران این گیاه تا ارتفاع حدود 2500 متر از سطح دریا قابل کشت می­باشد (خواجه پور، 1383). بذر گلرنگ برای جوانه­زدن به درجه حرارت­های بالاتر از 5/4 تا 5 درجه سانتی­گراد نیاز دارد. درجه حرارت مطلوب برای جوانه­زنی بذر گلرنگ بین 15 تا 20 درجه سانتی­گراد می­باشد (احمدی، 1371). طبق نتایج اسمی (1376) درصد جوانه­زنی در درجه حرارت بیش از 20 و کمتر از 18 درجه سانتی­گراد کاهش می­یابد که این کاهش در دمای بیش از 25 و کمتر از 15 درجه سانتی­گراد شدت بیشتری پیدا می­کند. گلرنگ برای رشد به 110 تا 140 روز بدون یخبندان در کشت بهاره و یک دوره 200 روزه در کشت پائیزه نیاز دارد. طول فصل رشد ارقام مختلف گلرنگ با یکدیگر متفاوت می­باشد و حتی طول فصل رشد یک رقم نیز در شرایط اقلیمی مختلف و همچنین در تاریخ­های کاشت مختلف فرق دارد (ابوالحسنی و سعیدی، 1385). چنانچه تاریخ کاشت طوری انتخاب شود که فصل رشد گلرنگ با شرایط هوای گرم همزمان باشد طول فصل رشد کوتاه­تر است. زیرا افزایش درجه حرارت سبب افزایش سرعت نمو گیاه خواهد شد (میرزاخانی و همکاران، 1381). علاوه بر دما طول روز نیز بر فصل رشد گلرنگ تاثیر دارد. گلرنگ ماهیتا روز بلند است اما بسیاری از ارقام اصلاح شده نسبت به طول روز بی­تفاوت می­باشند (خواجه پور، 1383).

گیاه گلرنگ مقاومت خوبی به شوری نشان می­دهد ولی شوری بیش از حد تحمل گیاه، عملکرد را از طریق کاهش عملکرد بذر در هر طبق و کاهش تعداد طبق­های حاوی بذر کاهش می­دهد. البته تاثیر شوری بر طبق­های واقع در موقعیت­های مختلف بوته یکسان نیست (احمدی، 1371). این گیاه از نظر مقاومت به شوری در شرایط فاریاب پس از جو، چغندرقند و پنبه قرار دارد (خواجه پور، 1383). در شرایط دیم حساسیت آن به شوری شبیه جو است (زینلی، 1378). گلرنگ در خاک­های عمیق، حاصلخیز و دارای زهکش مناسب و اسیدیته خنثی بیشترین عملکرد را دارا است. گلرنگ به محدودیت تهویه خاک و فراوانی رطوبت در لایه سطحی خاک بسیار حساس است. وقوع آب ایستادگی، بخصوص در دمای بالا، سبب توسعه شدید بیماری­ها می­گردد (خواجه پور، 1383). در خاک­های نفوذپذیر، ریشه­های قوی و پرقدرت گلرنگ به اعماق پائین­تر خاک نفوذ می­کنند. در خاک­های عمیق با شرایط مناسب برای نفوذ ریشه، مخصوصا در زراعت دیم، عملکرد و سودمندی گلرنگ از جو بیشتر است (قربانلی و نیاکان، 1384). بنابراین گلرنگ با داشتن ریشه عمیق و توسعه یافته به خشکی مقاوم است (احمدی، 1371).

 

 ارقام گلرنگ

از میان توده­های محلی معروف گلرنگ در ایران می­توان به توده­های محلی مشهد، اراک و اصفهان اشاره کرد. از ارقام خارجی گلرنگ که در ایران کشت می­شود می­توان ارقام فریو، ژیلا، نبراسکا10، نبراسکا 825 و یوت را نام برد. لاین­های 3147، 2811 و 3151 نیز از توده­های بومی شده انتخاب گردیده و در نقاط مختلف کشور مورد کشت می­باشد (خواجه پور،1383).

  سطح زیر کشت

حداکثر سطح زیر کشت گلرنگ در ایران طی سالهای گذشته حدود 1000هکتار با میانگین عملکرد حدود 700 کیلو در هکتار بوده است (خواجه پور، 1383). در حال حاضر این گیاه در بیش از 60 کشور جهان و عمدتا در کشورهای هند، مکزیک، ایالات متحده آمریکا، اتیوپی، اسپانیا و استرالیا مورد کشت قرار می­گیرد. سطح زیر کشت گلرنگ در جهان حدود 2 میلیون هکتار است که 450 هزار هکتار آن تنها در مکزیک کشت می­شود (مفتون و سپاسخواه، 1978). گلرنگ در ایران در مساحت­های محدود و پراکنده در استان­های همدان، یزد، اصفهان، فارس و آذربایجان شرقی، بوشهر، کردستان، مرکزی، کرمان، ایلام و خراسان کشت می­شود. میزان برداشت محصول در کشور از گلچه­ها 200 کیلوگرم در هکتار و در مورد دانه حدود 5/2 تن در هکتار در منطقه اصفهان گزارش شده است (امیدی تبریزی و احمدی، 1379).

  موارد مصرف

دانه گلرنگ دارای 25 الی 45 درصد روغن، 12 تا 24 درصد پروتئین و 35 الی 60 درصد پوسته می­باشد. روغن گلرنگ در طباخی، تهیه صابون، رنگ، ورنیس و مواد پوشاننده مشابه مصرف می­شود. روغن گلرنگ از نوع خشک شونده (دارای مقدار زیادی اسیدهای چرب اشباع نشده و ضریب یدی 140 تا 150) است، اما بر خلاف بزرک قسمت اعظم آن را (77 درصد) اسید لینولئیک تشکیل می­دهد و اسید لینولنیک کمی داردو به همین جهت روغن گلرنگ برای تهیه رنگ­های سفید ساختمانی که در اثر مصرف روغن بزرک تیره و مایل به زرد می­شود ارجحیت دارد. از گلبرگ گلرنگ ماده قرمز کارتامین استخراج می­کنند که به صورت رنگ غذایی و جهت رنگ آمیزی پارچه استفاده می­شود. کنجاله گلرنگ حدود 23 درصد پروتئین و 35 درصد فیبر دارد و به عنوان نیمه مکمل پروتئین در تغذیه دام و طیور مورد استفاده قرار می­گیرد (خواجه پور، 1383).

توصیه های فنی کاشت، داشت  و برداشت گلرنگ در مناطق مختلف کشور

   گلرنگ با خصوصیات مطلوب زراعی نظیر مقاومت نسبی به شوری خاک و خشکی هوا ، مقاومت بالا به سرمای زمستانه ( تیپ پاییزه ) وجود روغنی مطلوب با بیش از 90   درصد اسیدهای چرب غیر اشباع بخصوص اسید لینولئیک ، همواره به عنوان یک دانه روغنی با ارزش مطرح بوده است .

 کشت این گیاه روغنی اخیراً در کشور افزایش یافته و در راستای آن تحقیقات این گیاه روغنی نیز  براساس دستیابی به ارقام پرمحصول ، پرروغن ، بی خار و مقاوم به سرما در حال گسترش است .

  در ذیل به نکات مهم زراعت گلرنگ اشاره می گردد :

خـــاک :

گلرنگ را می توان در دامنه وسیعی از انواع خاک های زراعی کشت نمود ، اما برای دستیابی به محصولی اقتصادی ، نیاز به خاکی عمیق با زهکشی خوب ، شنی لومی با  7= PHمی باشد . حدود یک ماه قبل از کشت، باید زمین را آبیار ی نمود و 15 تا 20 روز بعد علف های هرز سبز شده را با دیسک از بین برد و سپس عملیات آماده سازی بستر بذر انجام شود.

برای تهیه بستر مناسب بذر ، به ترتیب ، انجام عملیات : شخم ، دیسک ، ماله ، کودپاشی ، پخش علف کش ( ترفلان ) و اختلاط کود و علف کش با خاک توسط یک دیسک سبک ، ضروری است. در مناطق خشک که رطوبت عامل محدود کننده است و خاکها در معرض فرسایش هستند باید از حداقل شخم برای باقی ماندن بقایای گیاهی و کاهش فرسایش خاک و حفظ رطوبت استفاده شود .

گلرنگ در مقابل شوری خاک تقریباً مقاوم است و براحتی  EC  حدود  7  میلی موس بر سانتیمتر را تحمل می نماید ، ولی در طول دوره خروج گیاهچه نسبت به شوری حساسیت دارد و به همین لحاظ در زمینهای شور جهت اجتناب از شوری که در بالای پشته جمع می شود بذر گلرنگ را باید در محلی نزدیک داغ آب کشت نمود .

زمان کاشت و ارقام مناسب :

1-     مناطق گرم : ( خوزستان ، جیرفت ، ایرانشهر ، بوشهر )

کشت ارقام بهاره گلرنگ در مناطق گرم را می توان براساس زمان شروع بارندگی های پاییزه و شیوع بیماری های قارچی ا زقبیل فیتوفترا ، سفیدک سطحی در منطقه و حمله آفاتی نظیر مگس گلرنگ ،عدم همزمانی دوره گلدهی با درجه حرارت های بالا تنظیم نمود، براساس آزمایشات صورت پذیرفته مطلوب ترین تاریخ کاشت گلرنگ  در مناطق گرم ،‌نیمه دوم آذرماه در نظر گرفته شده است . آخرین بررسی ها برروی لاین های  پیشرفته گلرنگ نشان داده است که رقم جدید گلدشت مناسب  کشت پائیزه در مناطق گرم و لاین اصفهان14 مناسب کشت بهاره در مناطق معتدل سرد  کشور می باشد مناسبترین زمان کاشت ارقام فوق اواسط تا اواخر آذرماه(مناطق گرم) واواخر اسفندماه تا اوایل فروردین ماه(مناطق معتدل سرد) می باشد،مطلوب ترین فاصله ردیف و فاصله بوته در ردیف برای هر دو لاین به ترتیب50 و 5 سانتی متر ومیزان بذر مصرفی نیز حدود 25-20 کیلوگرم در هکتار توصیه می گردد.

 2- مناطق معتدل سرد و سرد استانهای : ( تهران ،  فارس ، کرمانشاه ، خراسان ، اصفهان ، آذربایجان شرقی،  زنجان ، کردستان ، مرکزی )

الف : کشت پاییزه :

کشت ارقام پاییزه گلرنگ در مناطق معتدل سرد و سرد باید طوری تنظیم شود که بوته ها قبل از سرمای شدید زمستانه به حالت روزت ( 8 برگه ) رسیده باشند . آزمایشات نشان داده است که بهترین زمان کاشت گلرنگ در مناطق فوق اواسط شهریور ماه تا اواخر مهرماه می باشد .رقم  جدید پدیده |مناسبترین رقم جهت کشت در مناطق کرج ، قم ، ورامین ،  داراب   اسلام آباد ،اصفهان ، تبریز، زنجان ، کردستان ، اراک  ،خراسان می باشد.

ب : کشت بهاره :

کشت ارقام بهاره در مناطق معتدل سرد و سرد براساس زمان سپری شدن سرمای زمستانه و زمان شروع و پایان بارندگی های بهاره تنظیم می شود . بررسی ها نشان داده است که مطلوب ترین تاریخ کاشت در مناطق فوق اواخر اسفند ماه تا اواخر فروردین ماه می باشد و از مناسب ترین   ارقام جهت کشت در مناطق معتدل سرد و سرد نیز می توان به  رقم جدید گلدشت و اصفهان14 اشاره نمود ، لاین های فوق  قابلیت&nbsp

/ 0 نظر / 274 بازدید