شاتره

خواص دارویی شاتره

(Fumaria officinalis)

شاتره یا شاهترهبا نام عمومی Common fumitory, Earth smoke گیاهی است علفی به ارتفاع تا 80 سانتیمتر که در مزارع، باغ ها و زمین های کشاورزی به حالت خودرو می روید.

شاخه های ظریففراوان و برگ هایی با تقسیمات بسیار زیاد، باریک و کوچک دارد. گل های شاتره کوچک بهرنگ سفید یا سفید مایل به گلی است که به صورت مجتمع و گل آذین خوشه قرار گرفته اند. میوه ها کوچک و کروی هستند. قسمت مورد استفاده ی شاتره تمام قسمت های هوایی آن میباشد.

گونه ی Officinalis این گیاه در ایران رویش ندارد و آن چه به نام شاتره در بازار ایرانوجود دارد، مربوط به دو گونه ی Parvifelora fumaria و Fumaria villantii است.

تاریخچه

شاتره از زمانعهد عتیق شناخته شده و در کتاب های "خواص گیاهان" مربوط به قرون وسطی توصیف شدهاست. این گیاه در طب سنتی، برای درمان اگزما و بیماری های دیگر پوستی به کار میرفته است، هم چنین به عنوان ملین و مدر مصرف می شده است. در دهه ی گذشته، این گیاهدوباره مورد توجه قرار گرفت، زیرا بنا به گزارشاتی، به احتمال زیاد عصاره ی آن دربهبودی بیماری های قلبی- عروقی و دستگاه کبدی- صفراوی موثر است.

منبعجغرافیایی

این گیاه بومیاروپا و آسیاست. در کنار جاده ها به عنوان علف هرز مزارع می روید و بیشتر توسطکشورهای شرقی اروپا صادر می گردد.

ترکیباتمهم

قسمت هوایی گیاهحاوی حدود یک درصد آلکالوئید است. بیش از 30 عدد آن ها تعیین فرمول شده اند. اکثراین الکالوئیدها از مشتقات بنزیل ایزوکنیولین هستند.

مهم ترین اینآلکالوئیدها شامل فومارین(پروتوپین)، فوماری لین و سیناکتین هستند. از دیگر ترکیباتشاتره می توان فلاوونوئیدها، اسیدهای گیاهی به ویژه اسید فوماریک و موسیلاژ را نامبرد.

اثرات مهم

ایناثرات عبارت اند از:

* صفراآور: آلکالوئید پروتوپین موجود در شاتره می تواند در مواردی باعث کاهش صفرا گردد و بهاصطلاح دارای اثر Amphicholeretic است.

* همچنین درمشکلات قلبی-عروقی مصرف می شود.

* در طب عوام ازشاتره به عنوان ادرار آور، مسهل و جهت رفع مشکلات پوستی از جمله اگزما استفاده میشود. اثر اخیر را مربوط به وجود اسید فوماریک در آن می دانند.

اسید فوماریکامروزه به طریقه ی سنتزی تهیه و در بعضی از فرمولاسیون های پوستی نظیر داروهایپسوریازیس مصرف می شود.

 فرآورده هایگیاهی

در ایران از اینگیاه، فراورده های صنعتی وجود ندارد. در بعضی کشورها محصولاتی به شکل قطره از عصارهی گیاه به صورت منفرد و یا مخلوط با گیاهان دیگر تهیه و به بازار عرضه شده است.

تهیه یچای:

به 2 تا 4 گرمخشک شده ی گیاه(مخلوط برگ، گل و ساقه) یک لیوان آب جوش افزوده و 15 دقیقه می گذاریمبماند. سپس آن را صاف نموده و به صورت گرم قبل از غذا میل می کنیم.

می توان روزانهتا سه نوبت (صبح، ظهر و شب) این مقدار را تکرار کرد. جمعا می توان 6 تا 12 گرم گیاهخشک شده را که سه لیوان محصول صاف شده ایجاد می کند، در طول روز مصرف کرد.

عوارضجانبی

مصرف مقدار عادیو دارویی شاتره دارای عوارض جانبی نیست. ولی مصرف مقادیر بسیار زیاد به دلیل وجودآلکالوئیدهای ذکر شده ممکن است باعث لرز، تشنج و مرگ گردد.

مصرف دربارداری و شیردهی

تا کنون اینموضوع مطالعه نشده است. بنابراین بهتر است در این دوران مصرف نشود.

مهم ترین اثراتگزارش شده شاتره:

آنتی کلی نرژیک،آنتی هیستامین، ضد ورم، ضد آریتمی، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، تقویت کننده ی قوایجنسی، کاهش تپش قلب، معرق، مسهل، ادرارآور، تهوع آور، بالا برنده ی فشار خون ،پایین آورنده ی پرفشاری خون، آرام بخش، سمی، مقوی معده، بی حس کننده، صفراآور وکاهش دهنده ی صفرا.

نکات قابلتوجه:

1- نمونه ی گیاهخشک در بازار دارویی به طور طبیعی به صورت خرد شده و قطعات کوچک است و احتیاج بهخرد یا پودر کردن ندارد و می توان مستقیما آب جوش روی آن ریخت.

2- توصیه می شوددم کرده ی شاتره را گرم مصرف کنید. چون ممکن است با سرد شدن، مواد موثر آن رسوبکنند.

3- در بسیاری ازموارد دیده شده است که جهت کسب اثرات مذکور شاتره، از عرق شاتره ی موجود در بازاراستفاده می کند.ولی عرق شاتره دارای مقدار بسیاری ناچیزی از اسانس است و مواد موثراصلی در آن وجود ندارد. بنابراین عرق شاتره دارای خواص اصلی شاتره نیست.

4- برای مشکلاتکبدی، صفراوی و پوستی باید از دم کرده ی آن استفاده کرد و در این موارد عرق شاترهبی تاثیر است.

/ 0 نظر / 9 بازدید