انتشار گیاهان هرز

حرکت و مهاجرت گیاهانهرز از غرب به شرق کره زمین مانند حرکت گیاهان هرز از شرق به غرب عظیم نبوده است. تعداد محدودی از گونه‌های آمریکایی به اروپا وارد شده که امروزه از گیاهان هرز بهشمار می‌آیند. حرکت و تهاجم گیاهان هرز در جهات شمالی و یا جنوبی نسبتا کمتر بودهاست. تعداد محدودی از گونه‌های مناطق گرمسیری در قسمت جنوبی ممالک متحده آمریکامنتشر شده‌اند.

انتشار و عبور گیاهان هرز از موانع بزرگ

دانه‌ها و اندام های رویشی (غده‌ها،پیازها،ریزوم‌ها) که وسیله تکثیر غیرجنسی گیاهانهستند، بوسیله انسان از موانع بزرگ طبیعی مانند کوهها ، اقیانوسها از منطقه‌ای بهمنطقه دیگر عبور کرده و سپس انتشار یافته‌اند. علاوه بر انسان ، پرندگان نیز امکاندارد که برخی از دانه‌ها را از نقطه‌ای به نقطه دیگر حمل کند. تغییرات شدید جویمانند گردبادها و طوفانهای شدید نیز ممکن است دانه‌ها را از محلی به محل بسیار دورافتاده حمل کنند که البته با مقایسه سایر عوامل انسان را می‌توان بزرگترین عاملانتشار و پراکندگی گونه‌های گیاه هرز دانست.

راههای عمده انتقال گیاهان هرز از قاره‌ای به قاره دیگر

  • دانه گیاهان زراعی
  • غذای چهارپایان
  • مواد بسته بندی شده

انسان در گذشته برای تعادل کشتی‌ها باانبار کردن خاک در کشتی‌ها ، موجب انتشار گیاهان هرز از پهنه اقیانوسها شده است. گیاه هرزکنگر صحراییبه صورت دانه و ریزوم همراه باچنین خاکهایی وارد آمریکا شده است. سرخ‌پوستان در آمریکا به گونه بارهنگ سفیدیوتنام نهاده‌اند، زیرا به نظر آنان ، گیاه مذکور در هر محلی که سفید‌پوستان قدمگذاشته‌اند روییده است.

انتشار گیاهان هرز در محدوده‌های کوچک

انتشار گیاهان هرز در داخل یک کشوریا یک منطقه ممکن است در اثر عوامل زیر صورت گیرد:

  • دانه‌ها و خوراک آلوده با دانه گیاه هرز
  • حیوانات یا پرندگان حامل دانه‌ها ، چه در درون دستگاههای گوارشی و چه در رویپشم یا پر آنها.
  • استفاده از کود دامی ، خصوصا اگر دامها قبلا از مناطق آلوده به دانه گیاهان هرزتغذیه کرده باشند.
  • حمل و نقل وسایل نقلیه و استفاده از ماشین‌آلات مخصوصا وسایل برداشت،خرمن‌کوبو بذر پاک کن.
  • بادهای شدیدی که موجب انتقال دانه‌ها می‌گردند.
  • آبهایی که دانه‌ها را با خود حمل می‌کنند.

عواملی که در انتشار گیاهان هرز دخیل‌اند

  • عوامل مهمی که موجب انتشار گیاهان هرز می‌گردند به ترتیب عبارتند از: انسان ،حیوانات ، باد ، آب. انسان را می‌توان مهمترین عامل انتشار گیاهان هرز دانست. امروزه گونه‌های گیاهی که از محل اصلی خود به محل دیگری منتقل شده‌اند و گیاهان هرزآن منطقه را تشکیل داده‌اند در تمام نقاط دنیا فراوانند. بسیاری از این گیاهان هرزبر اثر بی‌مبالاتی در طی مسافرت و حرکت دسته‌های مختلف مردم منتقل شده‌اند. بسیاریاز گیاهان هرز اروپا توسط سربازان در طول جنگهای صلیبی به آسیا رفته و بسیاری ازگیاهان هرز اروپا در آمریکای شمالی و جنوبی بوسیله ساکنین اولیه آمریکا منتشرشده‌اند.
  • ناخالصی دانه گیاهان زراعی در اثر وجود گیاهان هرز از مهمترین عوامل انتشارگیاهان هرز است. بطوری که آمار نشان می‌دهد در حدود 70 تا 80 درصد دانه‌های کاشتهشده از منابع غیر قابل اطمینان مانند فروشندگان معمولی دانه ، مزارع شخصی کشاورزانکه دقت کافی در تهیه بذر خالص گیاهان زراعی نمی‌کند تهیه می‌شوند که همین امر موجبانتشار گیاهان هرز در سطح وسیعی می‌گردد.
  • بعضی از دانه‌های گیاهان هرز حتی اگر از دستگاه گوارشی حیوانات و پرندگان همبگذرند قدرت رویش خود را بیش از دانه‌های سایر گیاهان قادرند حفظ نمایند، از این روقبل از حرکت دادن و انتقال حیوانات و یا پرندگان از منطقه‌ای به منطقه دیگر لازماست آنها را مدتی مثلا یک هفته در قرنطینه نگه داشت تا دستگاه گوارش آنها عاری ازدانهگیاهان هرز گردند.
  • انتشار گیاهان هرز یا از طریق دانه صورتی می‌گیرد و یا از طریق اندامهای رویشی. انتشار گیاهان هرز از طریق دانه ، معلول ساختمان خاص آنهاست کمااینکه در بعضیگیاهان مانند دانه‌هایی با خارهای نسبتا بلند به پشم حیوانات و یا لباس انسانمی‌چسبند، یا آنکه مانند دانه گیاه خارخسک با خارهای تیز و کوتاه در پنجه‌هایحیوانات یا در لاستیک ماشینها فرو می‌روند یا آنکه میوه‌های خوشمزه یا مغذی وغیرسمی گیاهان مختلف حیوانات را به خود جلب کرده و سپس به طریق مختلف دانه‌هایشانمنتشر می‌شوند.
  • غالبا هزاران دانه گیاه هرز در کمباین باقی می‌مانند و موجب آلودگی محصولاتزراعی برداشت شده می‌شوند. تولید کنندگان و فروشندگان دانه‌های تخمین شده به منظورارائه بذر خالص باید قبل از برداشت محصول ، اجزای کمباین را پیاده کرده و بذرهایباقی مانده را از آنها جدا سازند.
  • دانه گیاهان هرز غالبا با وزش باد به مزارع گیاهان زراعی انتقال می‌یابند. ازاین رو ایجاد بادشکن‌هایی که محصولات زراعی را از آلودگی توسط این قبیل بذرها مصوننگه دارد لازم است.

سازگاری ویژه دانه‌ها برای انتشار

  • گیاهان هرز برای گسترش و انتشار بیشتر خود دچار تغییرات و سازگاریهای ویژه‌ایشده‌اند. میوه‌های بعضی از گونه‌ها پر از هوا بوده و بدین طریق در آبها مدتها بهحالت شناور باقی می‌مانند. میوه بعضی از گیاهان مانند ترشک دارای بال بوده وتوانایی ماندن در هوا یا شناور بودن آب را برای مدتی دارند.
  • یکی دیگر از سازگاری‌های ویژه گیاهان هرز برای انتشار برآمدگی‌ها و خارهایمخصوص روی دانه‌های آنهاست. دانه‌ها بوسیله این زایده‌ها به بدن حیوانات می‌چسبند وحرکت آنها موجب انتقال دانه‌ها از نقطه‌ای به نقطه دیگر می‌گردد.
  • بعضی از گونه‌های گیاهی مانندشمعدانی وحشیو ماشک به کمک دنباله‌های رشتهمانندی به یکدیگر چسبیده‌اند. این دنباله‌ها در میوه‌های خشک ، در اثر فشار ازیکدیگر جدا می‌شوند و در نتیجه دانه‌ها به اطراف پرتاب می‌گردند.
  • دانه گیاهانی مانندیولاف وحشینسبت به خشکی و رطوبت هوا و خاکبسیار حساس بوده بطوری که د ر مواقع خشکی منقار بلند دانه‌ها به صورت فنر فشرده‌ایدرمی‌آید، این قبیل دانه‌ها در مواقعی که درصد رطوبت زیاد می‌شود به حال عادیبرمی‌گردند. بدین ترتیب دانه‌ها به کمک منقارهای خود برای رسیدن به رطوبت مناسب ودائمی بتدریج به اعماق زمین راه می‌یابند.
/ 0 نظر / 15 بازدید