تولید برنج تراریخته

محصولات تراریخته یا اصلاح ژنتیکی شده، چیست ؟

محصولاتی که از طریق مهندسی و اصلاح ژن‌های یک ارگانیسم به دست می‌آیند، “تراریخته” می‌گویند که معادل Genetically ModifiedOrganismsیا “GMOs است.

در این اصلاح ژنتیکی، “دی.ان.ای” موجودات با استفاده از روش‌های درون شیشه‌ای تغییر می‌یابد، یعنی دی‌ان‌ای (اسید نوکلئیک) پس از ایجاد تغییر در خارج از بدن آن موجود یا گیاه، به درون سلول‌های آن منتقل می‌شود به نحوی که بتواند به جزیی از دی‌ان‌ای آن موجود تبدیل شود.این تغییر می‌تواند موجب تولید فراورده‌هایی شود که برای مثال در محصولات کشاورزی صفات مطلوبی مانند مقاومت به آفات و تحمل خشکی،ایجاد کنند و این ویژگی را به نسل‌های بعدی محصول انتقال دهند.

 برنج تراریخته چیست و با چه هدفی تولید شده است؟

دکتر بهزاد قره‌یاضی متخصص مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی و مجری طرح تولید برنج تراریخته در این‌باره چنین توضیح می‌دهد:

تولید برنج اصلاح شده ژنتیکی را یکی از افتخارات ملی و دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در عرصه علم و فناوری است.

برنج تراریخته طارم مولایی اولین برنج تراریخته رهاسازی شده در جهان و اولین محصول تراریخته کشورهای مسلمان و منطقه خاورمیانه است که به سطح مزرعه راه یافته است و صدها کشاورز ایرانی آن را تولید کرده‌اند و در حال حاضر نیز به کشت آن مشغول هستند.

برنج تراریخته با استفاده از روش مهندسی ژنتیک به نحوی تولید شده است که نوعی پروتئین به نام Cry1Abدر برگها و ساقه‌های آن تولید می‌شود که موجب مصونیت کامل این برنج در مقابل حمله آفات پروانه‌ای و از جمله کرم ساقه خوار برنج می‌شود. در نتیجه برای تولید این محصول نیازی به کاربرد سموم شیمیایی دفع آفات نباتی نخواهد بود.

فواید اقتصادی، بهداشتی، اجتماعی و زیست محیطی برنج تراریخته:

1.    با توجه به اینکه بیشترین مصرف سموم شیمیایی حشره‌کش در کشور ما مربوط به مبارزه با کرم ساقه‌خوار برنج است، با کشت این محصول مصرف سموم شیمیایی حشره‌کش در زراعت برنج کاهش یافته و به سمت صفر میل خواهد کرد. در نتیجه صدها هزار دلار ارز برای خرید سم یا مواد اولیه آن، خرید سمپاش و هزینه سمپاشی صرفه جویی خواهد شد.

2.    هزینه تمام شده برنج به دلیل کاهش مصرف نهاده ها(سم)، کاهش یافته و سود خالص کشاورزان بیشتر خواهد شد.

3.    محصول برنج تراریخته حدود ۲۰درصد بیشتر از برنج غیر تراریخته از همان گونه است. بنابراین ضمن افزایش تولید محصول در کلان کشور موجب افزایش برداشت محصول از واحد سطح و کاهش بیشتر هزینه‌های تولید و سود خالص بیشتر برای کشاورزان خواهد شد.

4.    کاهش مصرف سموم، موجب حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از کشتار مارها، ماهیان، قورباغه ها، کفشدوزک ها، پروانه‌ها و سایر جانوران مفید موجود در مزارع برنج خواهد شد.

5.    از مسمومیت شالیکاران و فرزندان خردسال آنان به دلیل بی‌احتیاطی یا زیاده روی در مصرف سموم جلوگیری خواهد شد.

6.    با کشت گیاهان تراریخته، علف‌های هرز بهتر کنترل می‌شود و اثرات بد علف کش‌ها کاهش می‌یابد. و همچنین می‌توان با استفاده از این فناوری نوین، محصولات را نسبت به برخی ویروس‌ها مقاوم کرد و یا ویتامین ها و فلزات مثل آهن و روی موجود در آنها را افزایش داد.

7.    با توجه به این که در فرایند تولید برنج تراریخته به هیچ عنوان از حشره- کش‌های شیمیایی استفاده نمی‌شود بنابراین محصول نهایی در مقایسه با مشابه سنتی آن سالم تر بوده و فاقد هرگونه بقایای سموم در دانه است که می‌تواند عوارض سویی را بر روی سلامتی مصرف‌کنندگان برجای بگذارد.

8.    برای کسانی که کوچکترین آشنایی با کشاورزی کشور و محدودیت‌های اصلی توسعه آن، از جمله کمبود آب، دارند اهمیت کشت برنج به صورت خطی و بدون غرقاب کردن، روشن است.

9.     در این برنج تراریخته از فناوری پیشرفته مبتنی بر نوعی پیشبر (پروموترخاص ) استفاده شده که پروتئین Bt فقط در بافت سبز گیاه تظاهر پیدا می‌کند و تا زمانی که ساقه و برگ‌ها سبز هستند این پروتئین وجود دارد، اما در انتهای سیکل حیاتی برنج، این پروتئین قبل از برداشت برنج به سرعت از بین می‌رود و هنگام برداشت برنج، کشاورزان آفات روی برنج را مشاهده می‌کنند که این امر از جنبه‌های پیشرفته مهندسی این محصول استراتژیک است.

از سوی دیگر این پروتئین به سرعت در خاک تجزیه می‌شود و روی حشرات مفید هیچگونه اثر سویی ندارد و تنها روی دسته خاصی از آفات پروانه‌یی که آفت برنج محسوب می‌شوند اثر سوء دارد و حتی اگر پروتئین خالص  Btبه طیور دام‌های اهلی پرندگان وحشی و غیره داده شود طبق آزمایش‌ها و گزارش‌های مستند هیچ اثر سویی بر روی آن‌ها ندارد.

برنج تراریخته طارم مولایی اولین دستاورد دانشمندان ایرانی است اما ژن مورد نظر از طریق تلاقی‌های برگشتی به واریته‌های دیگری نیز منتقل شده و هم اکنون لاین‌های واریته‌های پرمحصولی نظیر نعمت تراریخته، ندای تراریخته و خزر تراریخته نیز وجود دارند که در صورت تولید انبوه تحول مهمی را در خودکفایی برنج ایجاد خواهند کرد.

برنج‌های تراریخته دیگری به صورت آزمایشی در کشورهای دیگر تولید شده اند که دارای ویتامین آ، آهن و روی بیشتری هستند و مسوولان وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی متقاضی تولید آن هستند، زیرا کمبود این ویتامین و عناصر معدنی نقش بسیار زیادی در بیماریها و کمبودهای تغذیه‌ای جامعه ایرانی به ویژه زنان باردار ایفا می‌کنند.

از سوی دیگر امکان تولید برنج تراریخته‌ای وجود دارد که بدون نیاز به آب فراوان و نظیر گندم کشت می‌شود.

/ 0 نظر / 54 بازدید